Dijabetička retinopatija lečenje

Dijagnostikovana mi je dijabetetska retinopatija, možete li mi malo detaljnije opisati kakva je to bolest i kako se leči?

Dijabetetska retinopatija

Dijabetetska retinopatija jedna je od najtežih komplikacija šećerne bolesti. Današnje lečenje dijabetesa značajno je doprinelo dužem životnom veku obolelih, ali se brojne komplikacije ove bolesti nažalost često sreću.

Osnovnu odliku dijabetesa čini povišen nivo glukoze u krvi, koji uzrokuje poremećaj cirkulacije u malim krvnim venama i dovodi do smanjenja snabdevenosti tkiva kiseonikom (hipoksija), a oko kao organ sa visoko razvijenom funkcijom izrazito je osetljivo na nju. Patološke promene na oku su brojne i mogu zahvatiti sve delove oka. Veliki uticaj, međutim imaju dijabetetske promene na krvnim venama retine, koje često uzrokuju teška oštećenja vida, pa je tako dijabetetska retinopatija danas vodeći uzrok slepila u svetu. Mogućnost pojave dijabetetske retinopatije je veća, što bolest duže traje. Najčešće se javlja nakon 10 godina trajanja dijabetesa, a redovno nakon 15- 20 godina. Kod bolesnika s trajanjem dijabetesa dužim od 15 godina javlja se čak do 75%, a kod bolesnika gde je bolest trajala manje od 10 godina znakovi dijabetetske retinopatije pojavili su se u 10- 35%.

Obzirom da je dijabetetska retinopatija asimptomatska u gotovo svim stadijumima koji se još mogu lečiti, odnosno da se potencijalno oslepljujući oblici ove bolesti mogu razviti mnogo ranije nego što bolesnik primeti bilo kakve smetnje sa vidom, vrlo je važna redovna oftalmološka kontrola dijabetičara.

Klasifikacija dijabetetske retinopatije

Klasifikacija dijabetetske retinopatije sa godinama se bitno menjala. Danas se najviše koristi modifikovana Airlie House klasifikacija po kojoj razlikujemo:

–  neproliferativnu dijabetetsku retinopatiju (blagu, umerenu i tešku)
– proliferativnu dijabetetsku retinopatiju (početnu, s kriterijumima visokog rizika ili sa odmaklom dijabetetskom bolešću oka )
– dijabetetsku makulopatiju  ( makularni edem ili klinički značajan makularni edem )

Pri tome različiti stadijumi mogu postojati istovremeno npr. umerena neproliferativna retinopatija i klinički značajan makularni edem.

U najranijem stadijumu bolesti ili fazi neproliferativne dijabetetske retinopatije arterije mrežnjače postaju oslabljene i počinju propuštati plazmu i krvne ćelije, zbog čega nastaju sitna, tačkasta krvarenja. Takođe nastaju mikroanerurizme (izbočenja kapilara) i eksudati (depoziti u mrežnjači kao rezultat povećane propusnosti krvnih vena). U makuli se može pojaviti edem što dovodi do smanjenja oštrine vida i iskrivljenja slike.

Teži stupanj bolesti naziva se proliferativna dijabetetska retinopatija. Zbog smanjene snabdevenosti mrežnjače kiseonikom i posledične ishemije stvaraju se nove krvne vene (kojima organizam želi povećati dopremanje krvi i kiseonika u ugroženo područje). Stvaranje tih novih krvnih vena nazivamo neovaskularizacija. No, nove krvne vene lošijeg su kvaliteta i lako pucaju te dolazi do krvarenja zbog čega osoba vidi „lebdeće mutnine“ i mrlje pred zahvaćenim okom, a vid može biti i znatnije smanjen.

U zadnjem stadijumu bolesti dalji rast abnormalnih krvnih vena i stvaranje vezivnih ožiljaka unutar oka uzrokuju ozbiljne komplikacije kao što su odlepljenje mrežnjače i glaukom( oštećenje vidnog nerva zbog povišenog očnog pritiska ) sa posledičnim potpunim gubitkom vida.

Dijabetetski edem makule je vodeći uzrok slepila dijabetičara. Dva su moguća mehanizma pojave dijabetetskog makularnog edema. Jedan je zadebljanje makule usled propuštanja mikroaneurizma, koje propuštaju serum, lipide i krv u retinu, što narušava funkciju retine i uzrokuje oštećenje oštrine vida. Drugi mehanizam je zadebljanje retine uzrokovano ćelijskom nekrozom i edemom u stanju ishemije (makularna ishemija). Od velikog je kliničkog značaja diferencirati koji je od dva mehanizma razvoja makularnog edema kod pojedinog pacijenta, budući da su lečenje i prognoza sasvim različiti.

Neki od simptoma dijabetetske retinopatije uključuju:

* mutan i iskrivljen vid ( često povezan sa nivoom šećera u krvi )
* „lebdeće mutnine“ i bleskove pred okom
* nagli gubitak vida

Lečenje dijabetetske retinopatije

Postoji više načina lečenja dijabetetske retinopatije zavisno o stadijumu bolesti i specifičnim problemima koje bolesnik ima. Pretrage u kojima se prati napredovanje bolesti i na temelju kojih se donose odluke o lečenju uključuju fluoresceinsku angiografiju( kontrastno slikanje krvnih vena mrežnjače ), fotografisanje mrežnjače i UTZ pregled oka

Lečenje dijabetetske retinopatije je kompleksno. Vrlo je važna regulacija šećera u krvi odnosno održavanje normalnih vrednosti glukoze u krvi. To se postiže već određenim lekovima uz pravilnu prehranu i redovnu vežbu. U svrhu lečenja tj. usporavanja progresije retinopatije primenjuje se i laserska fotokoagulacija. To je terapijski postupak koji neće izlečiti retinopatiju, ali će smanjiti simptome i sačuvati što duže pacijentov vid. Tretman laserom mnogo je delotvorniji u početnim stadijumima bolesti, zato su redovne oftalmološke kontrole vrlo važne. Pre terapije laserom radi se test fluoresceinske angiografije koja pokazuje područja slabije prokrvljenosti koja se oftalmoskopskim pregledom ne vide i prema nalazu FAG-a oftalmolog određuje indikaciju za lasersku fotokoagulaciju. Pomoću lasera „uništava“ se ishemično tkivo mrežnjače i stvaraju slepe pege u području perifernog vida, sprečava se rast novih abnormalnih krvnih venica i prekida se krvarenje iz već postojećih. Rezultati laserske fotokoagulacije su obećavajući: kod neproliferativne retinopatije primećeno je nestajanje makularnog edema, mikroaneurizme i parcijalna resorpcija eksudacija. Kod proliferativne retinopatije vidljiva je postepena redukcija retinalnih neovaskulizacija. Drugi način lečenja je vitrektomija. To je hirurški postupak kojim se leče komplikacije dijabetetske retinopatije kao što je krvarenje. Tim postupkom hirurg uklanja krv iz oka kao i vezivne tračke koji polaze iz staklovine i hvataju se za mrežnjaču i čijim natezanjem može doći do ablacije retine, te ih stoga treba ukloniti.

Preuzeto sa: mamed.medri.hr